Dit was dag 2 van de SURF Onderwijsdagen 2025

Een muzikale zet

Waar we de eerste dag afsloten met het besef dat de volgende zet aan ons allemaal was, werd die aan het begin van de tweede dag letterlijk gezamenlijk gezet. Met ieders smartphone als instrument ontstond een heuse symfonie, een muzikale en speelse start die de kelen smeerde en de lachspieren opwarmde.

Daarna nam filosoof, schrijver en columnist Hans Schnitzler ons mee in een vlammend betoog over kritisch digitaal bewustzijn. In een samenleving waarin het onderscheid tussen waar en onwaar steeds meer vervaagt, leidde hij ons, via een moderne variant van Plato’s rabbit hole, naar de morele en maatschappelijke kernwaarde van aandacht. Aandacht bepaalt wat werkelijk is; het is, zoals hij treffend stelde, de puurste vorm van gulheid.

Juist daarom moeten we leren aandacht te beschermen en bewust te schenken. Zeker in een tijdperk van schermificering, is het herwaarderen van onze menselijke waarden essentieel. Daarbij moeilijk: waarden zijn wat telt. De rest is, zoals Schnitzler het verwoordde, simpelweg bullshit.

Nieuwe energie

Net zoals gister sloot het plenaire gedeelte aan op een rondgang voor de deelnemers langs het marktplein. Op dag 2 was er duidelijk meer belangstelling voor de barista koffie dan een record zetten op de onderwijsfietsen bij de Npuls stand. Wat op zich ook goed te snappen is, aangezien er ook vandaag weer verschillende Npuls sessies op het programma staan waar de energie voor verzameld moet worden. 

Bij dezen een aantal hoogtepunten:

• Centres for Teaching and Learning (CTLs) as change agents for innovation: In dit panelgesprek gingen Nynke Kruiderink (expert CTL Npuls), Ellen Bastiaens (directeur EDLAB, Maastricht University) en Dorothy Duchatelet (directeur Expertisecentrum Onderwijs, Open Universiteit) in gesprek over de vraag hoe de impact van een CTL zichtbaar kan worden gemaakt. Vanuit hun instellingen deelden Ellen en Dorothy hoe zij werken aan impactmeting en het zichtbaar maken van resultaten. Een belangrijk uitgangspunt daarbij is dat de doelstelling en verantwoordelijkheden van een CTL helder geformuleerd zijn. Vanuit die duidelijkheid kan het CTL effectief communiceren waar het voor staat en hoe het bijdraagt aan de ondersteuning van docenten en de kwaliteit van onderwijs. Beide sprekers benadrukten dat de oprichting van CTL’s niet alleen binnen de eigen instelling tot sterkere samenwerking heeft geleid, maar ook regionaal (tussen wo, hbo en mbo) en landelijk – bijvoorbeeld binnen het universitaire netwerk Launcelot. Deze netwerken spelen een sleutelrol in het bouwen aan een landelijke kennisinfrastructuur. Door kennisdeling, gezamenlijke visieontwikkeling en samenwerking vergroten CTL’s hun ontwikkelkracht, wat direct bijdraagt aan de innovatie en kwaliteit van het vervolgonderwijs.
  
  
• Community’s aan zet: Tijdens de sessie werd duidelijk dat er binnen én buiten SURF en Npuls al een groot aantal community’s actief zijn. De deelnemers gaven aan dat het belangrijk is om die veelheid te herkennen en te benutten bij de verdere doorontwikkeling van community’s. Daarbij kwam nadrukkelijk naar voren dat het van belang is om de continuïteit te borgen: hoe zorgen we ervoor dat een community levendig blijft en niet na een eerste impuls stilvalt? De groep benadrukte dat community’s niet eenmalig of vrijblijvend moeten zijn, maar duurzaam, goed georganiseerd en met duidelijke doelen. Daarnaast werd besproken dat we nog op zoek zijn naar de juiste vorm van community’s: welke aanpak sluit het beste aan bij de behoeften van de leden? De deelnemers werden uitgedaagd om buiten de gebaande paden te denken, wat in de korte beschikbare tijd al waardevolle ideeën opleverde.
• Hoe organiseer je AI-geletterdheid in het onderwijs? In ieder geval niet met een chatbot, maar door juist menselijk leiderschap en samenwerking. In het panelgesprek in de grote zaal van Amare werd, samen met het publiek besproken hoe bestuurders ruimte kunnen bieden en leiders vanuit de inhoud kunnen ondersteunen. Geduld en teamwerk zijn daarbij essentieel, net als oog voor de menselijke kant. Professionele ontwikkeling begint in de onderwijspraktijk, bijvoorbeeld met kleine sessies waarin docenten en studenten samen over AI in gesprek gaan maar waar ook een duidelijke link met de praktijk wordt gelegd. Juist inspirerende voorbeelden uit de praktijk bevorderen betrokkenheid en begrip. Het AI GO-raamwerk kan docenten helpen overzicht te houden. Door belanghebbenden actief te betrekken, blijft AI-geletterdheid relevant en verbonden met de dagelijkse onderwijsrealiteit.

Tot slot

We eindigden de tweede dag en daarmee de 2025 editie van de SURF Onderwijsdagen met een terugblik door Pauline Satter, nieuw lid van Raad van Bestuur van SURF. Met daarbij ook een warm applaus voor alle medewerkers die de Onderwijsdagen mede mogelijk hebben gemaakt.

Het uitwerken van dit verslag liep enigszins vertraging op wegens het tijdelijk verblinden door de keynote spreker Joost Rigter. We werden namelijk meegenomen in de wereld van het niet kunnen waarnemen met je ogen en waar we juist de zintuigelijke kwetsbaarheid leerde omarmen.

Uiteindelijk zijn we, verbonden in onze kwetsbaarheid en gezamenlijkheid, allemaal aan zet. Laat jouw energie het zetje zijn naar toekomst bestendig onderwijs.

Met complimenten voor de fotograaf voor het nemen van deze foto met een blinddoek om