FAIR omgaan met digitale leermaterialen
In een tijd waarin kennis zich razendsnel ontwikkelt, is het cruciaal om digitale leermaterialen toegankelijk te maken voor iedereen. Dit betekent niet alleen dat lerenden en docenten overal en altijd toegang hebben tot leermateriaal, maar ook dat deze materialen voortdurend kunnen worden verbeterd, gedeeld en aangepast. De FAIR-principes ondersteunen dit.
Samenvatting
FAIR-principes
Daarom is het belangrijk om de internationaal gebruikte FAIR-principes (Findable, Accessible, Interoperable en Reusable) op een praktische wijze toe te passen op digitale leermaterialen. Daarom zijn de ‘FAIR-principes voor digitale leermaterialen’ opgesteld.
Deze principes zijn geen doel op zichzelf, maar een hulpmiddel om digitale leermaterialen beter vindbaar, toegankelijk, uitwisselbaar en herbruikbaar te maken.
FAIR voor leermaterialen gaat in de kern om:
• Findable (Vindbaar): Materialen zijn voorzien van goede metadata (trefwoorden, auteurs) en een unieke identificatie, zodat zoekmachines en onderwijsplatforms ze eenvoudig kunnen lokaliseren.
• Accessible (Toegankelijk): Het materiaal is makkelijk te openen en te downloaden voor gebruikers, bij voorkeur via open standaarden en zonder onnodige technische of financiële drempels.
• Interoperable (Uitwisselbaar): Systemen en software kunnen probleemloos met de leermaterialen communiceren. Dit maakt het mogelijk om content te delen tussen verschillende digitale leeromgevingen.
• Reusable (Herbruikbaar): Het materiaal bevat duidelijke informatie over de licentie (zoals Creative Commons), zodat anderen precies weten of en hoe ze het mogen aanpassen en opnieuw mogen gebruiken
FAIR en Open
Een veelvoorkomend misverstand is dat FAIR gelijk zou staan aan Open. Dat is niet het geval. FAIR zegt niets over de vraag of een digitaal leermateriaal vrij toegankelijk of commercieel beschikbaar is. Zowel open als commerciële leermaterialen kunnen FAIR zijn. De FAIR-principes stellen wel eisen aan de kwaliteit en open beschikbaarheid van metadata, het gebruik van standaarden, de beschrijving van toegangsvoorwaarden en de mogelijkheden voor hergebruik. FAIR is daarmee toepasbaar op digitale leermaterialen die door zowel publieke als private partijen worden ontwikkeld, beheerd en aangeboden.