Ga naar de hoofdinhoud

Praktijkgericht onderzoek (AIDO)

Wil jij onderzoeken hoe AI en data kunnen bijdragen aan het kritisch en verantwoord leren van studenten? Dien dan je onderzoeksvoorstel in en help mee aan beter onderbouwde keuzes over de inzet van AI en data in het onderwijs. Er is subsidie beschikbaar voor zes praktijkgerichte onderzoeken. Wat werkt met AI en data in het onderwijs, voor wie en onder welke omstandigheden?

Onderzoek tile

Onderwerpen

We nodigen je uit om onderzoeksvoorstellen in te dienen over de inzet van (generatieve) AI en data in de onderwijspraktijk, waarbij het leerproces van studenten op het gebied van ethiek centraal staat. Dit kan gaan om het kritisch en verantwoord leren omgaan met AI en data zelf, maar ook om het ontwikkelen van ethisch bewustzijn, ethische oordeelsvorming en ethisch handelingsvermogen met behulp van AI- en datatoepassingen. We zoeken voorstellen die aansluiten bij actuele vraagstukken die voor meerdere onderwijsinstellingen relevant zijn. Daarbij onderzoek je bestaande AI- of datatoepassingen en bijbehorende onderwijsactiviteiten op een systematische manier.

  • Onderzoek in hoeverre een bestaande AI- of datatoepassing bijdraagt aan het ethisch bewustzijn, de ethische oordeelsvorming of het ethisch handelingsvermogen van studenten. Denk  aan onderzoek naar de vraag of studenten door het werken met een AI-chatbot beter leren om ethische dilemma's te herkennen en hun keuzes te onderbouwen. Of aan onderzoek naar de ontwikkeling van bewust en verantwoord datagebruik bij studenten die werken met beroepsgerichte datasets, zoals cliëntgegevens in de zorg of klantgegevens in het bedrijfsleven. Onderzoek of studenten leren om privacyrisico's te herkennen, afwegingen te maken over het gebruik van gegevens en hun keuzes te onderbouwen. Je kunt ook onderzoeken in hoeverre studenten het geleerde in nieuwe situaties kunnen toepassen.

  • Ontwerp en onderzoek onderwijsactiviteiten die studenten helpen om ethische vraagstukken te herkennen, verschillende belangen af te wegen, bewuste keuzes te maken en daar verantwoord naar te handelen. AI en data kunnen daarbij zowel onderwerp van het leren zijn als een hulpmiddel om dit leren te ondersteunen. Denk aan een onderwijsactiviteit waarin studenten AI-gegenereerde adviezen voor situaties uit de beroepspraktijk vergelijken. Ze onderzoeken daarbij of de adviezen rekening houden met verschillende groepen mensen, welke belangen een rol spelen en welke keuzes verantwoord zijn. Of aan een activiteit waarin studenten met een learning-analyticsdashboard onderzoeken wat onderwijsdata wel en niet zeggen, of bepaalde groepen studenten voldoende in beeld komen en hoe ze de gegevens verantwoord kunnen gebruiken. Met de resultaten van het onderzoek kun je onderwijsactiviteiten verbeteren en ontwerpprincipes ontwikkelen die ook voor andere opleidingen en onderwijsinstellingen bruikbaar zijn.

  • Onderzoek of een bestaande AI- of datatoepassing in het onderwijs, waarvan de eerste resultaten bekend zijn, ook in een andere opleiding, instelling of onderwijssector bijdraagt aan het ethisch leren van studenten. Denk  aan een replicatiestudie waarin studenten in een andere opleiding met dezelfde AI-chatbot oefenen met ethische dilemma's uit hun toekomstige beroep. Je onderzoekt of deze aanpak ook daar werkt, welke aanpassingen nodig zijn en wat dit betekent voor de manier waarop studenten leren om verschillende belangen af te wegen en hun keuzes te onderbouwen. Daarbij onderzoek je welke onderdelen van de aanpak ook in de nieuwe onderwijscontext werken, welke aanpassingen nodig zijn en hoe deze van invloed zijn op de leerprocessen en leeropbrengsten van studenten. Voor alle drie de accenten geldt dat we zoeken naar systematisch onderzoek binnen de onderwijspraktijk. Daarbij staat steeds de samenhang tussen de onderwijscontext, de ingezette aanpak, de onderliggende leerprocessen en de leeropbrengsten centraal. De resultaten moeten concrete aanknopingspunten bieden voor andere docenten en onderwijsinstellingen. Je kiest één hoofdaccent voor je onderzoek. De drie accenten sluiten elkaar niet uit, maar helpen je om de focus van je voorstel te bepalen

  • Scholarship of Teaching and Learning betekent dat je als onderwijsprofessional een vraagstuk uit je eigen onderwijspraktijk systematisch onderzoekt. Je formuleert een onderzoeksvraag op basis van iets waar je in je eigen onderwijs tegenaan loopt, betrekt bestaande kennis, verzamelt en analyseert gegevens in je eigen onderwijscontext, reflecteert op de uitkomsten en deelt de inzichten met anderen.
    Het doel is niet alleen om je eigen onderwijs te verbeteren, maar ook om kennis te ontwikkelen waarvan andere onderwijsprofessionals kunnen leren. De Utrecht Roadmap for SoTL biedt een praktisch stappenplan voor wie meer wil weten over het opzetten en uitvoeren van SoTL-onderzoek.

  • CIMO helpt om een onderwijsinterventie en de werking daarvan helder te beschrijven:

    • Context: in welke onderwijssituatie vindt het onderzoek plaats?
    • Interventie: welke AI- of datatoepassing wordt ingezet, en hoe?
    • Mechanismen: via welke processen of verklaringen zou de interventie effect kunnen hebben?
    • Outcomes (uitkomsten): welke beoogde en onbedoelde opbrengsten worden onderzocht?

    Een voorbeeld: bij het gebruik van een AI-chatbot waarmee mbo-studenten oefenen met ethische dilemma's uit hun toekomstige beroep, onderzoek je niet alleen of studenten beter leren om verschillende belangen af te wegen en hun keuzes te onderbouwen, maar ook hoe de interactie met de chatbot daaraan bijdraagt, voor welke studenten dit werkt en welke rol de begeleiding door de docent daarbij speelt. CIMO helpt om resultaten uit verschillende onderwijscontexten met elkaar te vergelijken en te beoordelen onder welke voorwaarden ze overdraagbaar zijn.

     

  • Rationale en aanleiding:

    waarom is dit vraagstuk relevant, wat weten we al uit de literatuur en welk gat in de kennis wil je onderzoeken?
Digitaal Toetsen tile

Van onderzoeksresultaten naar handelingsperspectieven

Om onderzoeksresultaten naar handelingsperspectieven te vertalen, beschrijf je hoe je onderzoek kan bijdragen aan:

• De onderwijspraktijk: wat kunnen docenten, studenten of onderwijsteams met de resultaten?
• Beleid en organisatie: welke beslissingen, randvoorwaarden of vormen van ondersteuning zijn relevant voor instellingen?
• Toepassing in andere onderwijscontexten: welke inzichten zijn mogelijk overdraagbaar naar andere opleidingen of instellingen, en wat is daarvoor nodig?

 

  • Een beknopt evaluatierapport, waarin de onderzoeksaanpak, bevindingen, analyse, reflectie, discussie, conclusies en aanbevelingen worden beschreven. Dit rapport vormt de basis van het flankerend onderzoek van AIDO, waarin de bevindingen uit de zes onderzoeken worden samengebracht;
  • Een toegankelijke onepager, waarin de belangrijkste inzichten en handelingsperspectieven overzichtelijk worden samengevat, zodat geïnteresseerden snel kennis kunnen nemen van het onderzoek;
  • Een verdiepend kennisproduct in een vrij te kiezen vorm, waarin de onderzoeksresultaten uitgebreider worden toegelicht en vertaald naar bruikbare inzichten voor een relevante doelgroep. Denk bijvoorbeeld aan een artikel, workshop, presentatie, podcast of praktische handreiking voor docenten.
  • De eerste helft na accordering van het onderzoeksplan.

    De tweede helft na beoordeling van de verantwoording door Npuls. Deze verantwoording dient uiterlijk 17 september 2027 te worden ingediend.

  • Npuls legt de financiële bijdrage vast in een overeenkomst tussen de instelling en Npuls. Het onderzoeksplan, eventueel bijgesteld na overleg, vormt hiervoor de basis. De op te leveren resultaten worden daarin duidelijk benoemd.

    Als activiteiten niet, niet tijdig of niet volledig uitgevoerd kunnen worden, dient de instelling dit zo snel mogelijk te melden via het mailadres kawtara.rashad@npuls.nl en sjieuwke.dankert@npuls.nl.

    Als na afloop van de looptijd wordt geconstateerd dat de bijdrage niet volgens het onderzoeksplan is besteed, heeft Npuls de mogelijkheid de gelden geheel of gedeeltelijk met terugwerkende kracht terug te vorderen, of het resterende bedrag geheel of gedeeltelijk niet uit te keren.

    De middelen zijn bedoeld als tijdelijke financiering voor onderzoek en mogen niet worden ingezet voor structurele onderzoeksinzet.

  • Uren voor onderzoek en projectwerk.

    Organisatiekosten voor (interne) bijeenkomsten ten behoeve van het traject.

  • Algemene overhead en materiaalkosten. Denk aan:

    • reiskosten;
    • uurtarieven boven de handleiding overheidstarieven;
    • aanschaf van hard- en software.